Skąd pochodzi nazwa szczypiorniak?

• Szczypiorniak to potoczna nazwa piłki ręcznej – Pochodzi od miejscowości Szczypiorno pod Kaliszem. Nie ma nic wspólnego ze szczypiorkiem. Jeśli ktoś pyta „co to jest szczypiorniak?”, odpowiedź brzmi: handball w polskim wydaniu językowym.
• Nazwa narodziła się w 1917 w obozie w Szczypiornie – Polscy legioniści internowani za odmowę przysięgi wymyślili grę z braku butów. Rzucali szmacianką do prowizorycznych bramek, grając rękami zamiast kopać.
• Gra szybko wyszła poza obóz z legionistami – Po odzyskaniu niepodległości trafiła do szkół, klubów i wojska. Pierwsze mistrzostwa Polski rozegrano w 1930 roku na otwartym boisku. Triumfowała Cracovia.
• Początkowo dominowała odmiana 11-osobowa na trawie – Grano na dużym boisku, wolniej, bardziej „futbolowo”. Od 1967 roku w Polsce gra się już wyłącznie 7-osobowo w hali; kobiety przeszły na tę wersję wcześniej, w latach 50.
• Instytucjonalnie: od palanta do własnego związku – Na starcie dyscyplinę wspierał Polski Związek Palanta i Gier Ruchowych. W 1936 powstał Polski Związek Piłki Ręcznej. Po wojnie działał też „Polski Związek Koszykówki, Siatkówki i Szczypiorniaka”.
• „Szczypiorniści” to po prostu zawodnicy piłki ręcznej – Określenie funkcjonuje w prasie i komentarzach, rzadziej w dokumentach. Jeśli ktoś pyta „kto to szczypiornista?”, odpowiedź: gracz piłki ręcznej; żeńska forma to szczypiornistka.
• Słowo niesie polskie dziedzictwo i dumę – Przywołuje legionistów, obóz w Szczypiornie i kreatywność w trudnych warunkach. To unikat w skali świata – lokalna nazwa żywa w języku, turniejach i upamiętnieniach w Kaliszu.

Szczypiorniak? Brzmi dość zabawnie i na pierwszy rzut ucha kojarzy się ze szczypiorkiem w zupie, prawda? Spokojnie – nie jesteś sam. Wielu kibiców zastanawia się, skąd pochodzi nazwa szczypiorniak i co ma wspólnego z popularną dyscypliną sportu. Zaraz wszystko wyjaśnimy. Przed Tobą luźna opowieść o historii pewnej gry, która narodziła się w niezwykłych okolicznościach i do dziś żyje w polskim języku sportowym.

Pochodzenie nazwy „szczypiorniak”

Historia nazwy szczypiorniak zaczyna się w małej miejscowości Szczypiorno (dziś dzielnica Kalisza). Cofnijmy się do roku 1917. Trwa I wojna światowa, a grupa polskich legionistów trafia do obozu internowania w Szczypiornie. Dlaczego? Odmówili złożenia przysięgi wierności zaborcom – pokazali charakter, a ci, w ramach „nagrody”, zamknęli ich za drutami. Legioniści znaleźli się w trudnej sytuacji: daleko od frontu, bez wolności, z dala od domu. Co robić z nadmiarem czasu i energii? Zamiast się nudzić czy załamywać, zaczęli kombinować, jak tu sobie umilić codzienność.

W obozie panowały kiepskie warunki. Legioniści mieszkali w barakach, a buty zabrano im na samym początku. Wielu chodziło w drewnianych chodakach zwanych pontonami. Butów szkoda było niszczyć na boisku, więc kopanie piłki nożnej odpadało. Ale od czego jest pomysłowość? Żołnierze uszyli prowizoryczną piłkę ze szmat – taką, która nie toczyła się jak piłka nożna, za to świetnie nadawała się do rzucania. Tak zrodziła się gra w piłkę ręczną, która wśród legionistów zdobyła ogromną popularność. Biegali po placu, rzucali szmacianką do prowizorycznych bramek i stworzyli sobie namiastkę sportowej rywalizacji. Co ciekawe, według wspomnień to właśnie brak butów pomógł tej grze – można było grać na bosaka albo w pontonach, bo tu liczyła się zręczność rąk, a nie szybkość biegania.

Dlaczego jednak nazwa szczypiorniak? Ano dlatego, że wszystko działo się w Szczypiornie. Legioniści zaczęli żartobliwie mówić na swoją nową grę szczypiorniak, od nazwy miejscowości. Można powiedzieć, że to taki hołd dla miejsca, w którym przyszło im żyć i grać. Wiele osób mylnie myśli, że chodzi o roślinę szczypiorek – pewnie przez podobieństwo brzmienia. Ale nie, w tej historii szczypior (czyli nasz zielony szczypiorek) nie odgrywa żadnej roli. To Szczypiorno dało początek słowu szczypiorniak, upamiętniając w ten sposób tamte wydarzenia. Nazwa szybko wyszła poza obóz: gdy Polska odzyskała niepodległość, wieść o dziwnej grze legionistów rozeszła się po kraju. Zamiast mówić „piłka ręczna”, wiele osób zaczęło używać swojskiego określenia szczypiorniak – na pamiątkę tamtych legionowych rozgrywek.

Warto dodać, że wśród internowanych w Szczypiornie żołnierzy byli późniejsi znani Polacy, np. poeta Władysław Broniewski czy Walery Sławek (kilka lat później premier Polski). Być może i oni rzucali wtedy szmacianą piłką dla zabicia nudy. Miejscowość Szczypiorno na trwałe zapisała się w historii sportu, choć pewnie nikt z tamtych legionistów nie przypuszczał, że nazwa obozowej gry przetrwa ponad sto lat.

Historia i rozwój gry w szczypiorniaka

Jak wyglądały pierwsze mecze szczypiorniaka? Wyobraź sobie plac otoczony drutem kolczastym, na nim grupa żołnierzy rzucających szmacianą piłką. Brak oficjalnych strojów, brak porządnych butów – czysta improwizacja. Zasady? Na początku dość umowne. Legioniści grali na czuja, mieszając elementy znane z piłki nożnej z pomysłami podpatrzonymi u niemieckich strażników. Tak, istnieją relacje, że polscy internowani mogli podejrzeć u wartowników nowy sport, w który tamci grywali dla rozrywki. Niemcy już wtedy znali coś w rodzaju piłki ręcznej. Legioniści szybko podchwycili temat i wprowadzili własne modyfikacje. Na boisku grało po 11 zawodników w drużynie, czyli tak jak w nożnej, z tą różnicą, że piłkę łapano i rzucano rękami. Boisko było duże, mniej więcej wielkości dzisiejszego boiska do piłki nożnej (źródła wspominają o wymiarach ok. 80×40 m). Bramki? Pewnie sklecone z czegokolwiek – może z desek, może po prostu wyznaczone patykami. Zasady pierwszego szczypiorniaka nie były spisane, ale idea była prosta: wrzucić piłkę do bramki przeciwnika, podając ją rękami między kolegami. Można powiedzieć, że była to odmiana piłki ręcznej w wydaniu polowym, wojenno-obozowym.

Po odzyskaniu niepodległości żołnierze opuścili obóz, ale gra ze Szczypiorna poszła w Polskę razem z nimi. Wielu z tych młodych legionistów wróciło do swoich miast i wsi, opowiadając o nowej zabawie. W ten sposób szczypiorniak zaczął trafiać do szkół, klubów sportowych i wojska jako sposób na aktywność fizyczną. Trzeba przyznać, że nie był to błyskawiczny rozwój – piłka ręczna nie była jeszcze wtedy tak popularna jak np. piłka nożna czy siatkówka. Brakowało oficjalnych lig czy struktur. Pierwsze regularne rozgrywki w piłkę ręczną w Polsce ruszyły dopiero w latach 20. XX wieku. Co ciekawe, na początku pieczę nad nową dyscypliną sprawował… Polski Związek Palanta i Gier Ruchowych na Śląsku (brzmi zabawnie, ale tak – palant to tradycyjna gra, a związek ten starał się ogarniać różne sporty). Z czasem utworzono sekcje piłki ręcznej przy związkach sportowych. Pierwsze mistrzostwa Polski w szczypiorniaka odbyły się w 1930 roku – i były to rozgrywki na otwartym boisku, w 11-osobowej odmianie. Mistrzem została Cracovia, co pokazuje, że dyscyplina trafiła do dużych klubów sportowych tamtego okresu.

Czy szczypiorniak jest starszą formą piłki ręcznej? W pewnym sensie tak. To po prostu historyczna, polska nazwa piłki ręcznej, która narodziła się w czasach, gdy sam sport dopiero raczkował. Warto wiedzieć, że piłka ręczna jako taka powstała na początku XX wieku w Europie. Różne kraje miały swoje wersje: Niemcy mieli Handball (najpierw w wersji 11-osobowej), Czesi grali w házená, Duńczycy wymyślili grę 7-osobową pod koniec 1910-1911 roku. Polscy legioniści załapali się więc na dość nową dyscyplinę. Grali najpierw w odmianę niemiecką – jedenastu na jedenastu na boisku pod gołym niebem. Tak zresztą grano oficjalnie jeszcze długo: męskie drużyny w Polsce rywalizowały w 11-osobowego szczypiorniaka aż do połowy lat 60. XX wieku! Dopiero potem wersja 7-osobowa, rozgrywana głównie w hali, całkowicie wyparła tę starą formę. Przez pewien czas istniały nawet dwie ligi równolegle – jedna w odmianie jedenastoosobowej na trawie i druga w nowoczesnej siedmioosobowej pod dachem. Od 1967 roku gra się już wyłącznie po siedmiu zawodników, tak jak obecnie widzimy w telewizji.

W międzyczasie działo się sporo. W 1936 roku powstał Polski Związek Piłki Ręcznej, ale nazwa szczypiorniak nadal była w użyciu. Po II wojnie światowej przez moment istniał nawet twór o długiej nazwie: „Polski Związek Koszykówki, Siatkówki i Szczypiorniaka” – tak, szczypiorniak widniał oficjalnie obok koszykówki i siatkówki w nazwie związku sportowego! Później jednak zrezygnowano z tego określenia w dokumentach, pozostając przy formalnej piłce ręcznej. Mimo to gra rozwijała się prężnie. Kobiety szybciej przeniosły się na wersję 7-osobową (już od lat 50.), panowie do 1966 walczyli jeszcze w 11-osobowej odmianie na trawie. Gdy wreszcie wszyscy przerzucili się na grę halową, dyscyplina nabrała tempa. Współczesna piłka ręczna różni się od dawnego szczypiorniaka przede wszystkim dynamiką i warunkami gry: dziś mamy mniejsze boisko, mniej zawodników, szybkie tempo, klejącą się piłkę, profesjonalne hale. Tamten pierwotny szczypiorniak to raczej wolniejsza gra na dużej przestrzeni, trochę jakby połączenie futbolu i koszykówki na trawie. Ale jedno się nie zmieniło: duch rywalizacji i radość z gry pozostały takie same.

Nazwa „szczypiorniak” w języku sportowym

Skoro szczypiorniak to po prostu piłka ręczna, to czy jest jakaś różnica w użyciu tych nazw? W zasadzie różnicy w zasadach gry nie ma żadnej – chodzi o ten sam sport. Różnica tkwi w języku i kontekście. Piłka ręczna to oficjalna nazwa dyscypliny, używana w przepisach, przez międzynarodowe federacje, w encyklopediach sportu. Natomiast szczypiorniak to potoczne, swojskie określenie, którego używamy głównie w mowie codziennej i w komentarzach sportowych. To trochę tak, jak mówimy koszykówka zamiast „piłka koszowa” albo siatkówka zamiast „piłka siatkowa”. Tyle że tamte nazwy są oczywiste, bo wynikają z zasad gry (koszykówka – piłka do kosza, siatkówka – piłka nad siatką). W innych dziedzinach sportu nazwy często same podpowiadają, z czym mamy do czynienia. Weźmy kilka przykładów:

• Piłka nożna – już z nazwy wiadomo, że chodzi o granie piłką nogami (no i bramki, gole, wszystko jasne).
• Hokej na lodzie – od razu wiesz, że to hokej rozgrywany na lodzie (choć oczywiście i tak warto poznać dokładnie zasady gry w hokeja na lodzie, nazwa daje sporo wskazówek).
• Koszykówka – coś z koszem, pewnie wrzucanie piłki do kosza.
• Siatkówka – jest siatka, więc gra toczy się nad siatką (nie musisz nikogo pytać, jak grać w siatkówkę, bo nazwa sama zdradza sedno: piłka, siatka, dwie strony boiska).

Tymczasem szczypiorniak niczego oczywistego o sporcie nie mówi, jeśli nie znasz historii. Przeciętny obcokrajowiec w życiu by nie skojarzył, że chodzi o handball. Ba, nawet młody kibic w Polsce może się zdziwić: szczypior? Co ma szczypior do sportu? Dlatego czasem pojawiają się pytania w stylu: szczypiorniak – nazwa, o co chodzi? Albo ktoś szuka w necie: szczypiornista, kto to? (podpowiedź: to to samo co piłkarz ręczny). Nazwa szczypiorniak przetrwała do dziś jako taki językowy pomnik historii. W potocznej mowie niemal każdy wie, o co chodzi. Dziennikarze sportowi lubią jej używać dla urozmaicenia komentarza. Zamiast powtarzać „piłka ręczna, piłka ręczna” co zdanie, powiedzą od czasu do czasu „nasi szczypiorniści atakują bramkę”. Brzmi to swojsko i wszyscy kibice w Polsce to rozumieją.

Warto zaznaczyć, że „szczypiorniak” nie jest oficjalną nazwą dyscypliny sportowej w dzisiejszych czasach. W żadnych przepisach czy regulaminach Związku Piłki Ręcznej w Polsce nie znajdziemy słowa szczypiorniak. Tam wszędzie figuruje piłka ręczna. Jednak ta potoczna nazwa jest tak zakorzeniona, że pojawia się nawet w tytułach artykułów, książek o historii sportu, a czasem w działaniach marketingowych. Przykładowo, zdarza się, że organizatorzy lokalnych imprez sportowych nazwą młodzieżowy turniej „Turniej Szczypiorniaka” – zwłaszcza jeśli odbywa się on w Kaliszu lub okolicach, aby nawiązać do tradycji. W Szczypiornie (tej dzielnicy Kalisza) co jakiś czas organizowane są wydarzenia upamiętniające narodziny szczypiorniaka: mecze pokazowe, turnieje, gdzie czasem gra się nawet repliką szmacianej piłki! To taki ukłon w stronę historii, łączący sport i patriotyzm. Ale już np. na oficjalnych dokumentach międzynarodowych, dyplomach, medalach – tam zawsze będzie napis „piłka ręczna”.

Na pytanie czy szczypiorniak to to samo co piłka ręczna odpowiedzieliśmy – tak, to to samo, tylko że nazwa inna. W Polsce jednak ta nazwa niesie ze sobą dodatkowy ładunek emocjonalny. Ma w sobie coś unikatowego, czego nie znajdziemy w innych krajach. Inni mówią po prostu handball (Anglicy), Handball (Niemcy), balonmano (Hiszpanie), a my mamy swoje oryginalne określenie zakorzenione w historii. Można powiedzieć, że to specyficznie polska nazwa, którą trudno przetłumaczyć dosłownie. Gdybyś obcokrajowcowi próbował wyjaśnić, czym jest „szczypiorniak”, musiałbyś opowiedzieć całą tę historię – i to jest piękne, bo od razu wychodzi ciekawostka.

„Szczypiorniści” – geneza i używanie określenia zawodników

Skoro jest szczypiorniak, to i gracze musieli jakoś zostać nazwani. Naturalnie przyjęło się mówić na nich szczypiorniści. Dlaczego akurat tak? To proste – w polskim wiele dyscyplin ma swoje „kategorie” zawodników: koszykówka → koszykarze, siatkówka → siatkarze, piłka nożna → piłkarze (nożni). W przypadku szczypiorniaka początkowo mogliby to być „piłkarze ręczni”, ale to określenie jest dłuższe i mniej charakterystyczne. Ktoś więc szybko ukuł określenie szczypiornista (dla mężczyzny) i szczypiornistka (dla kobiety) – czyli po prostu osoba uprawiająca szczypiorniak. Już w okresie międzywojennym słowo to pojawiało się w prasie sportowej. Skoro mówiono o meczu szczypiorniaka, to logiczne było pisać, że na boisku spotkali się „szczypiorniści Cracovii i Wisły”, przykładowo. Z czasem, gdy dyscyplina dojrzała, słowo „szczypiornista” zadomowiło się na dobre w naszym języku.

Kto to jest szczypiornista? To nic innego jak zawodnik piłki ręcznej. Jeśli ktoś nie zna tego terminu i pyta „szczypiornista, kto to?”, odpowiedź jest prosta: to gracz grający w piłkę ręczną, czyli handballista (gdyby na siłę tłumaczyć na styl angielski). W Polsce jednak nikt nie mówi handballista – mamy szczypiornistów. Słowo brzmi zabawnie, ale jest w powszechnym użyciu, zwłaszcza wśród kibiców i dziennikarzy. Komentator sportowy prędzej powie „nasi szczypiorniści zdobyli bramkę” niż „nasi piłkarze ręczni zdobyli bramkę”, bo to pierwsze określenie jest krótsze i jednoznaczne.

Jeśli chodzi o język, określenie „szczypiornista” jest raczej potoczne niż oficjalne. W oficjalnych dokumentach sportowych raczej go nie znajdziemy. Pisma z klubu do klubu napiszą np. „zawodnik sekcji piłki ręcznej”, a nie „szczypiornista”. Ale w rozmowie, w artykułach prasowych, na portalach sportowych – jak najbardziej, tam szczypiorniści goszczą cały czas. Co śmieszne, słowo to odmienia się zupełnie zwyczajnie: jeden szczypiornista, dwóch szczypiornistów, drużyna szczypiornistów, o szczypiorniście itd. (dla pań: szczypiornistka, dwie szczypiornistki, mecz szczypiornistek). Nie ma tu żadnych językowych pułapek, chociaż brzmi oryginalnie.

Czy młodzież wciąż używa słowa „szczypiornista” lub „szczypiorniak”? O ile ktoś interesuje się sportem, to tak. Młodzi kibice, gdy emocjonują się meczami reprezentacji Polski, krzyczą: „Brawo szczypiorniści!” i wszyscy wiedzą, o co chodzi. Może w codziennych rozmowach poza kontekstem sportowym te słowa nie padają (no bo i po co, jeśli nie rozmawiasz o meczu), ale każdy, kto miał wuef w szkole czy oglądał olimpiadę, kojarzy co znaczy szczypiorniak. To nie jest archaizm ani żaden obciach – wręcz przeciwnie, kibice używają tych określeń z pewną dumą, świadomi ich historycznego rodowodu. Dlaczego szczypiorniści? Bo brzmi to lepiej niż „ręczniacy” czy inne potworki językowe. Po prostu nasz sport dorobił się unikalnego slangu.

Ciekawe jest to, że w innych krajach nie ma takiej specjalnej nazwy dla graczy piłki ręcznej. Niemiec powie po prostu Handballspieler, Anglik handball player, a Francuz handballeur – wszystko sprowadza się do słowa handball. My jedyni mamy szczypiornistów od Szczypiorna. Możemy czuć się przez to wyjątkowi na sportowej mapie świata. To trochę tak, jakby nasza językowa kreatywność dodała handballowi dodatkowego smaczku.

Znaczenie kulturowe i symboliczne

Nazwa „szczypiorniak” to coś więcej niż tylko ciekawostka językowa. Dla wielu Polaków ma ona znaczenie kulturowe i historyczne. W końcu która inna dyscyplina sportu w Polsce może pochwalić się genezą powiązaną z walką o niepodległość? To właśnie czyni szczypiorniak wyjątkowym. Kiedy słyszymy to słowo, podświadomie kryje się za nim cała opowieść o legionistach Piłsudskiego, o obozie w Szczypiornie, o sprycie i determinacji młodych żołnierzy. Nazwa „szczypiorniak” stała się symbolem polskiego handballu – przypomina, że nasza przygoda z tą grą zaczęła się nie na szkolnym boisku czy od zagranicznego trenera, ale w ekstremalnych warunkach, z potrzeby serca i ducha.

Dla kultury sportowej Polski ma to duże znaczenie. W czasach PRL-u starano się może trochę odcinać od przedwojennych tradycji (nawet z nazwy związku wyrugowano wtedy słowo szczypiorniak), ale w potocznym języku określenie przetrwało i dziś jest powodem do dumy. Kibice chętnie sięgają po historyczne konotacje – ot, choćby podczas transmisji meczu komentator wspomni, że „szczypiorniak narodził się w legionowych barakach”, dodając tym samym powagi i kolorytu transmisji. W ten sposób ta nazwa funkcjonuje też symbolicznie: jest świadectwem polskiej tożsamości sportowej.

Ciekawostką językową jest na pewno to, że słowo szczypiorniak poza Polską praktycznie nie istnieje. To nasze własne, lokalne określenie. Ktoś z zagranicy może się uśmiechnąć, gdy je słyszy – bo brzmi egzotycznie – ale dla nas niesie konkretną treść. Można by porównać je do takich unikatowych nazw jak np. pelota baskijska w Kraju Basków czy curling (choć curling to nazwa międzynarodowa, to też brzmi nietypowo). Jednak „szczypiorniak” występuje tylko w Polsce. To trochę jak element niematerialnego dziedzictwa sportowego 😊.

Czy słowo szczypiorniak ma wydźwięk pejoratywny czy neutralny? Zdecydowanie neutralny, a nawet ciepły. Używamy go z sympatią. Nikt nie uważa, że to obraźliwe czy niepoważne. Przeciwnie – gdy mówimy „Idziemy pograć w szczypiorniaka” albo „Nasi wygrali w szczypiorniaka ze Szwedami”, brzmi to całkowicie normalnie. Można jedynie zauważyć, że jest to ton bardziej koleżeński niż oficjalny. Ale absolutnie nie jest to określenie wyśmiewające. Jeśli już, to czasem ktoś uśmiechnie się pod nosem, bo przypomni mu się skojarzenie ze szczypiorkiem. Jednak znając kontekst historyczny, wszyscy traktują tę nazwę z szacunkiem.

Dlaczego warto znać historię nazwy „szczypiorniak”? Bo to fascynujący przykład przenikania się historii i sportu. Taka wiedza dodaje głębi kibicowaniu. Kiedy następnym razem usiądziesz przed telewizorem oglądając mecz piłki ręcznej, możesz zabłysnąć w towarzystwie opowieścią, skąd wzięło się to nietypowe słowo. Na pewno zrobi to wrażenie na znajomych bardziej niż tłumaczenie, na czym polega gra w squasha czy wyjaśnianie zasad innej nowej dyscypliny. Szczypiorniak ma duszę i tło, o którym warto pamiętać. To także hołd dla tamtych legionistów – młodych chłopaków, którzy wbrew przeciwnościom zorganizowali sobie życie za drutami tak, by nie stracić ducha. Szczypiorniści tamtej epoki mają szczególne miejsce w historii sportu i w naszych sercach, bo symbolizują coś więcej niż tylko sportową rywalizację. Symbolizują wolę walki, kreatywność i polskiego ducha, który nawet w obozie potrafił stworzyć coś pozytywnego.

Na koniec można z uśmiechem stwierdzić, że szczypiorniak to nie tylko sport, to kawałek polskiej historii podany w nietypowy sposób. Następnym razem, gdy usłyszysz to słowo, pomyśl o chłopakach ze Szczypiorna i ich szmacianej piłce. A potem śmiało kibicuj naszym – czy to w telewizji, czy na żywo – bo tradycja tradycją, ale emocje na parkiecie są tu i teraz. Kto wie, może zainspirowany tą historią sam chwycisz za piłkę? W końcu nie zawsze chodzi o to, by wiedzieć jak grać w badmintona czy inny popularny sport – czasem fajniej poznać korzenie czegoś mniej oczywistego. Szczypiorniak to duma polskiego sportu, więc warto o nim mówić, pamiętać i… grać, jeśli tylko masz okazję! 💪🏽

Podsumowanie

Szczypiorniak – słowo, które na pozór śmieszy i intryguje, okazało się piękną lekcją historii. Pochodzi od nazwy miejscowości Szczypiorno i upamiętnia spryt oraz zapał polskich legionistów z 1917 roku. Dziś oznacza po prostu piłkę ręczną i wciąż jest żywe w naszym języku. Mówimy o szczypiorniaku z pewną dumą, bo to unikalny polski akcent w świecie sportu. Szczypiorniści – nasi piłkarze ręczni – walczą na światowych parkietach, a my kibicujemy im świadomi, że noszą miano zrodzone z historii i tradycji. Mam nadzieję, że następnym razem, gdy ktoś spyta Cię „dlaczego szczypiorniak nazywa się właśnie tak?”, opowiesz tę historię z równym entuzjazmem. To część naszego dziedzictwa sportowego – warto ją przekazywać dalej. Teraz pozostaje już tylko złapać piłkę w dłoń i samemu poczuć radość z gry. W końcu szczypiorniak to nie tylko historia, to żywa pasja, która łączy pokolenia. Do zobaczenia na boisku!